تبلیغات
سائلین - خاطراتی از آیت الله حق شناس رحمت الله علیه

خاطراتی از آیت الله حق شناس رحمت الله علیه

یا رب رمضان
سلام
طاعات و عبادات قبول باشه . این ماه ، ماه پاک شدن و راه رفتنی هست که احتمالا در طول سال خیلی کندتر برویم . فرصت خوبیه برای خوب بودن . الان که در ایام ماه مبارک و در ایام شب های قدر قرار داریم به ذهنم خطور کرد که یک قسمت از خاطرات آیت الله حق شناس رحمت الله علیه که توسط شاگرد ایشان آیت الله جاودان بیان شده و در سایت ایشان هست را در برابر چشمان شما نیز بگذارم .
به این امید که همدیگر را در بهتر بودن یاری کرده باشیم . برای خواندن خاطرات به ادامه مطلب بروید .......
تو این شبهای عزیز فرمانده غریبمون یادتون نره .
به فرمانده شبهای قدر میسپارمتون .

در راه آدمیت استخوان آب  می شود

یک کلام بسیار مهم از مرحوم آیت الله حق شناس به یاد دارم که می توانم سخن را با آن آغاز کنم.یکبار ایشان در جلسات درس اخلاق می‌فرمودند: آدم برای اینکه به جایی برسد باید استخوانش آب شود، نه گوشت و چربی بدن. استخوانش آب شود یک اصطلاح ویک تمثیل است برای سختی‌هائی که انسان در راه به ثمر رسیدن و به کمال رسیدن خودش باید بکشد. باز مثال دومی که در همان مجلس به کار می‌بردند این بود که می‌فرمودند: دُم فیل به زمین می‌رسد، تاآدم به جایی برسد. اینهم یک مثال و اصطلاح دیگر است برای سختی‌هائی که در راه آدم شدن کشیده بودند. منظور این است که با راحت‌طلبی وخوش‌گذرانی و باری به هر جهت زندگی کردن انسان چیزی نمی‌شود، و به جائی نمی‌رسد.

 ما نمی‌فهمیدیم ایشان چکار می‌کند، و لزومی هم نداشت ما بفهمیم؛ زیرا نه آن کار‌ها به ما ربطی داشت که ایشان آن را به ما نشان دهد، و نه برای رضای خاطر ما بود که لازم باشد به اطلاع ما برسد. بنابراین ما نمی‌دانستیم چقدر به ایشان سخت گذشته و یا این که چگونه و به چه شکلی به ایشان سخت گذشته است؟ ضمنا بنده که به آن راه نرفته بودم که چیزی از آن بدانم.آن کس که این راه را می‌رود، می‌فهمد چقدر سخت گذشته و چقدر و چگونه بایستی چشم و دل را بر روی هوی وهوس‌ها بست!! این مسئله نیز بسیار با معنا و مهم است.  ما قدم از سر کنیم در طلب دوستان- راه به جائی نبرد هر که به اقدام رفت

شبی بعد از نماز در مجلس چند نفری و خصوصی با شادمانی تمام می‌فرمود: دیشب توانسته‌ام یک زنجیر پاره کنم. من کمتر چنین شادمانی از ایشان دیده بودم.این زنجیر چه چیز می‌توانست باشد؟ آیا یک خُلقی بود که می‌توانست یک مانع بزرگ باشد، یایک عُلقه بود که هر علقه‌ای یک مانع است. اگر آدم مانع داشته باشد نمی‌تواند حرکت کند، و هر قدر عبادات قوی داشته باشد اثر لازم را نخواهد داشت. دوری راه تو جانا زگران باری‌هاست – بار ازخویش بیانداز که منزل باشی

سخن التماسی آیت‌الله حق‌شناس برای مراقبه

سخنی که ما بسیار از ایشان می‌شنیدیم این بود که مراقبه داشته باشید. یک وقت اگر مناسبتی پیش می‌آمد، تأکید ایشان بیشتر می‌شد. مثلا روز غدیر خم که عید بسیار بزرگی است. بزرگترین اعیاد است. انسان از این روز و از این عید می‌تواند بسیار بهره‌مند شود. از دو سه روز قبل از این عید، زمانی که ما با ایشان برخورد می‌کردیم، یا به دیدن ایشان می‌رفتیم، می‌فرمودند: برای اینکه از این عید بهره‌مند شوید، مراقبه داشته باشید. مراقب اعمال و رفتارتان باشید. باری به هر جهت ودل‌بخواهی عمل نکنید. کنار این سخنی بود که ایشان خودشان از روز اول عمر سلوکشان، تا آخر به آن پایبند بودند، و به جد بر آن پای فشاری می‌کردند، و به دوستانشان توصیه داشتند. گاهی سخنشان شکل التماس می‌گرفت، و البته از سستی و بی‌خیالی امثال ما رنج می بردند. گاه اصرار می‌ورزیدند که فقط همین یک روز عید غدیر را مراقبه داشته باشید. البته خودشان در درس‌ها توضیح داده‌اند که مراقبه چیست‌:«در حال مراقبه من باید بدانم که حضور ومحضر کسی هستم که "علیمٌ بذاتِ الصُّدُور‌" است»

*******

باز هم تکرار می کنند: بدون تصفیه و تزکیه هیچ مرتبت عالی در انتظار نیست، و اگر آدمی تصفیه و تزکیه نکرد به جائی نمی‌رسد: «اگر کسی بخواهد به مراتب عالیه برسد باید از راه تصفیۀ  قلب و تزکیه نفس راه را طی بکند که آن هم زحمت زیاد لازم دارد.»

*****

آیت‌الله حق‌شناس هر شب یک صفحه زندگی ام را می‌خواندند

بیاد دارم مدتی ایشان در خانه بودند و به خاطر دیسک  کمر بیرون نمی‌آمدند؛ به همین دلیل ما برای نماز به منزل ایشان می‌رفتیم. در بیرونی منزل قدیم ایشان یک اطاق بود که ممکن بود که هفت هشت نفر در آن نماز جماعت بخوانند. هر شب نماز مغرب و عشاء را در آن اطاق می‌خواندیم. بعد از نماز هم ایشان بر اساس یکی از آن کتابچه‌‌های یاداشت‌های خودشان، کمی صحبت و موعظه داشتند. من منظم به خدمت ایشان می‌رسیدم، و هر شب ایشان در خلال موعظه یک صفحه از زندگی مرا باز می‌کردند. فردا شب صفحۀ دیگری بود، و پس فردا شب صفحۀ سوم. گوئی کسی پرونده‌ی تمام عمر مرا در اختیار دارد، و هرشب یکی از صفحات آن را باز می‌کند. رفته‌رفته بار برای من سنگین شد. تا جائی که دیگر می‌خواستم ‌‌به نماز نروم که ایشان این جریان را تعطیل فرمود، و ازحوادث بعد چیزی بیاد ندارم.

آگاهی آیت‌الله حق‌شناس از همه امور افراد

در تکمیل این جریان یکی از دوستان دو حادثه را نقل می‌کرد که خیلی عبرت‌انگیز است. می‌گفت یک روز به مناسبتی به خدمت ایشان رسیدم. فرمود : فلانی مرا دعا کن امتحان بزرگی برای من پیش آمده است. من فکر کردم آخر من کیستم که شما را دعا کنم، و دعای من چه اثری دارد. چیزی نگفتم، و آن روز گذشت. سه ماه یا بیشتر بعد باز به خدمت ایشان رفتم. این بار ایشان را خوشحال دیدم. تا به محضر رسیدم فرمود: فلانی به حمد خدا از امتحان سربلند بیرون آمدم. در آن دوره هر کس را ملاقات می‌کردم از همه چیزش آگاه می شدم. به ظاهرآمده بود، و اظهار ارادت می‌کرد، در حالی که ممکن بود در دل ناسزا بگوید. من وظیفه داشتم هیچ‌گونه عکس‌العملی در برابر نشان ندهم، و همچنان مهربان و خوددار رفتار کنم؛ اما با گذشت این سه ماه اینک اختیار بدست خودم قرار داده شده است، و هر چه را بخواهم، می دانم.

تاکید آیت‌الله حق‌شناس بر مراقبه به جای ذکر

هیچ‌گاه دستور ذکر نمی‌دادند. بنده در خاطر ندارم که  توصیه ذکر کرده باشند. آن چیزی که می‌فرمودند، و صد بار و هزار بار ما از ایشان شنیده بودیم مراقبه بود. مراقب چشمت باش. مراقب گوشت باش. مراقب زبانت باش که آن را چگونه به کار می‌بری؛ و البته هیچگاه نشده بود که چیزی را  خودشان عمل نکرده به دیگران توصیه کرده باشند. حالا برای بنده که از نظر ایمان  و عمل ضعیف و کوچک هستم ممکن است یک وقت چیزی بگویم که خودم آن را انجام نمی‌دهم؛ اما ایشان رسم نداشت. ما از قدیمی‌ها شنیده بودیم که ایشان فرموده‌اند: من اگر بخواهم در یک جلسه برای مردم موعظه‌ای بگویم، قبلاً بیست و چهار ساعت خودم به آن دستور عمل کرده‌ام. حالا بیست و چهار ساعت که چه عرض کنم. شاید آن را به عنوان مثال گفته‌اند.

آن اوایل که ما جوان‌تر بودیم، و کمی پاک بودیم، مثال ما با مواعظ  ایشان مانند مثال هوا و انسان‌‌ بود. نه مثال آب و انسان. چگونه اگر هوا نباشد انسان به خفگی دچار می‌شود، اینگونه بودیم.  با این مواعظ زندگی می‌کردیم. اما چرا چنین بود؟ ایشان می‌فرمودند:«من چه بگویم برای شما که وقتی می‌خواهم برای شما صحبت بکنم تمام شراشر وجودی خودم را بررسی می‌کنم، مبادا غیر خدا در آن باشد. نبادا غیر خدا در این صحبت‌ها باشد. نبادا اظهار معلومات باشد. نبادا یک الفاظی حساب نشده باشد. با این که تمام قلب از گذشته و آینده در تحت  نظر بوده است.این را بدانید آقا!!»

***

اگر دقت کنیم این چند جمله حیرت آور است. یک نکته بسیار بسیار مهم در زندگی ایشان که در شرح احوال ایشان هم نوشته‌ام، این بود که ایشان والدۀ بسیار خوبی داشتند. مادرشان زن بسیار پاکیزه‌ای بوده است، و فکر می‌کنم که همان اوایل بلوغ مادرشان فوت کرده‌اند. پدرشان هم در زمانی که ایشان پنج شش ساله بوده از دنیا رفته بود. بعد از فوت مادرشان  در سالی که دقیق آن را نمی‌دانیم  اما فکر می‌کنم در سنین هفده هیجده سال باید باشد، او را در رؤیای صادقه‌ای می‌بینند. خودشان می‌فرمودند که من مادرم را در خواب دیدم و ایشان دستشان را دراز کردند، و لامپ وسط اتاق را با آن سیمش از سقف کندند، و به دست من دادند. وقتی ایشان آن لامپ را از سقف جدا کرد، و به دست من داد باز چراغ نور داشت، گوئی اتصال و روشنائی آن قطع نشده است. این رویا یک رویای معمولی نبود یک واقعه بود و ایشان از آن زمان به یک روشنی رسیده بودند. آیا این اولین موهبت معنوی زندگی ایشان بود؟ درست نمی‌دانیم! در هر صورت ایشان با این نور زندگی می‌کرد، و از آن راهنمائی می‌گرفت. قرآن کریم می فرماید:«وجَعَلنَا لَهُ نُوراًیَمشِی بِه فِی النَّاسِ»، «ویجعل لکم نوراتمشون به» به او نوری می‌دهیم که با آن نور زندگی می‌کند‌. یعنی با آن درستی همۀ کار‌هائی که می‌کند می‌فهمد، و یقین می‌کند، بعد انجام می‌دهد: «فَهُوَ مِنَ الیقِینِ عَلَی مِثلِ ضُوءِ الشَّمسِ» و اگر احیاناً اشتباهی پیش بیاید می‌فهمد. اگر آدم با یقین عمل کند قابل مقایسه نخواهد بود با امثال ما که به تقلید از دیگران یا از روی ظن و تخمین کاری می‌کند.

دوستی می گفت آقای حق‌شناس را یکپارچه نور دیدم

دوستی به نام حاج حسین اصفهانیان اردستانی داشتیم که چند سالی است که مرحوم شده است. ایشان تا اندازه‌ای بزرگ‌تر ما بود. ایشان داستانی از سر گذشت خویش نقل می‌کرد که نکته‌های فوق‌العاده‌ای در بردارد؛ البته اگر من بتوانم آن را درست گزارش کنم. ایشان می‌گفت: من جوان بودم بیست و چند ساله، چند سالی بود که ازدواج کرده بودم؛ اما همسرم به حادثه‌ای وفات کرده بود. من به خاطر این حادثه از دنیا و ما فیها فارغ و دلکنده شده بودم، و به هیچ چیز دل نداشتم. محل سکونت و کار من- کار بسیار ساده بقالی- در یک مغازه کوچک خیابان سیروس قدیم (شهید مصطفی خمینی کنونی) در کوچۀ گلاب‌گیرها قرار داشت. یک روز برای تهیۀ جنس به میدان تره‌بار نزدیک شوش رفته بودم. ماه رجب بود. من دل بریدۀ از دنیا و روزه‌دار بودم، ذکر می‌گفتم، ذکر لا اله الا الله. مقداری سیب‌زمینی و پیاز خریده و به دوش داشتم از خیابان صاحب جمع به سوی محل کار بر‌می‌گشتم. چون بار به دوش داشتم ناگزیرسرم به زمین بود، بالا را نگاه نمی‌کردم. در این خیابان چشمم باز شد، و یک مشاهده دست داد.

مشاهده می‌کردم که خدای تبارک و تعالی قیوم عالم است، و همه به آن قیوم متعالی تکیه و ربط دارند، و هیچ کس استقلال ندارد. این مشاهده ادامه داشت تا به سر کوچه خودمان رسیدم. سر کوچه یک قهوه‌خانه بود، شاگرد قهوه‌چی بیرون مغازه بر روی زمین خم شده بود. من او را یک پارچه ذغال دیدم، و در سراسر وجود او یک ذره نور نبود. به مغازه رفتم. اجناس را به زمین گذاشتم و چون ظهر نزدیک بود در را بسته و به سوی مسجد امین‌الدوله روانه شدم. در بازار می‌دیدم از آسمان چراغ‌هائی به مثال یک قندیل، به سوی زمین آویزان و بالای سر افرادی در حرکت است، و گاهی به آن شخص نزدیک و گاهی دور می‌شود. وارد مسجد شده و در یکی از صفوف عقب نشستم. چقدر طول کشید تا حاج آقای حق‌شناس به مسجد آمدند، نمی‌دانیم! معمول بود وقتی ایشان وارد مسجد می‌شدند از کنار در به جلوی مسجد می‌رفتند، و در آن جا در پشت ستون لباس عوض کرده و برای نماز به جای نماز می‌رفتند. اما آن روز دیگر به راه معمولی نرفتند، و از در مسجد که وارد شدند با یک سرعتی یک سر به سوی من آمدند؛ اما در وسط راه، راه را عوض کرده و باز هم به سوی محل همیشگی رفتند.

حاج حسین می‌گفت: وقتی ایشان در محراب بود، او را چون مجموعه ای یکپارچه از نور می‌دیدم. بعدها به من فرمودند: من آن جلو که هستم، و ظاهراً پشت به تو دارم مراقب تو هستم. بعدها ایشان به قم رفته بود. روز عیدی بود؛ لذا به دیدن مرجع تقلید بزرگ زمان، مرحوم آیت الله بروجردی می‌روند. ایشان در چنین اوقاتی برای دیدار با مردم در ایوان منزل می‌نشست. حاج حسین هم در همانجا به ملاقات رفته بود؛ البته ملاقات عمومی. او می‌گفت وقتی در همان مجلس عام در حضور‌شان نشستم، ایشان راچون کوهی از نور دیدم، مرا نگاه کردند؛ اما نگاهی مهربان.

*****

به آقا گفتند من پدر شمایم

یک حادثۀ مهم دیگر هم برای ایشان اتفاق افتاده بود که هیچ وقت آن را به تمامی و به وضوح نقل نفرمودند؛ از نهایت اهمیت این حادثه، تمام عمرشان بر اساس آن شکل گرفته بود. روزی من خدمتشان بودم؛ فکر می‌کنم یک نفر دیگر هم بود؛ اما آلان به هیچ‌وجه این که او چه کسی بود، به یاد ندارم. فکر می‌کنم یک صبحانه در خانۀ کوچه‌ غریبان محضر ایشان بودیم، در خلال این مهمانی که ما در زاویۀ اطاق نشسته بودیم، و نان و پنیر و چای می‌خوردیم، ایشان سخن می‌فرمود. آن روز سخنی به اجمال فرمود که تأثیرات شدید آن مدت‌های مدید در من باقی ماند.

جملات ایشان به این شکل بود:«وقتی من می‌خوابیدم روی به قبله می‌خوابیدم. به همین شکل خوابیده بودم که مانند خورشید طلوع کرد.» نگفتند: چه کسی چون خورشید طلوع کرد! نگفتند: در خواب بود یا بیداری! اما ما احساس می کردیم که ایشان می‌خواهند از یک حضور سخن بگویند؛ اما چیزی که بر این مسئله دلالت کند، نبود! بعد چه شد، دیگر چیزی نفرمود؛ و فقط از همۀ آن حادثۀ بزرگ دو جمله دیگر به زبان آوردند، و آن این بود که گفتند: عرضه داشتم: «من پدر ندارم.» ایشان فرمود: «من به جای پدر تو هستم.» فکر می کنم ما همۀ عظمت سخن را می‌فهمیدیم، و همین ما را گوئی مدهوش می‌کرد. بعد هم سکوت بود و سکوت، و هیچ وقت در هیچ جای دیگر ایشان از این مسئله سخنی نگفت. شاید برای هیچ کس دیگر!

سال ها بعد در ضمن مواعظ هفتگی گوشه‌های دیگری از این حادثه را در پرده نقل کرده‌اند. «در آن اوایل دورۀ جوانی که تازه به مسجد و مدرسه آمده بودم یک روز مشرف شدم به حضرت عبدالعظیم-علیه السلام-در آن جا خدمت مرحوم[آیت الله] شیخ محمد تقی بافقی رسیدیم. ایشان عاشق امام زمان صلوات الله وسلامه علیه بود. لباسی تن من بود که یقه داشت،و یقه برگردون بود. اول شروع در طلبگی و ورود به سلک اهل علم بود، گفت: چرا اینجا را برگردون کردی، گفتم: من متوجه این چیزها نبودم، گفت: فعلا لباس دشمنان این برگردون را در یقه دارد، تو اگر دوستی چرا لباست به این شکل است؟ توجه کردی؟ ایشان می‌خواست بفرماید: اگر تو می‌گویی واقعاً من دوست هستم، لباست نباید به شکل دشمن باشد. چون اوایلی بود که کلاه پهلوی در آمده بود و لباسها یقه برگردون شده بود.»

 من از اول بنایم این بود که نمازم در اول وقت و به جماعت باشد. آن روز درطهران همه جماعت‌ها خوانده شده بود، فقط جماعتی که باقی‌مانده بود، نماز [آیت الله]آشیخ محمد تقی بافقی بود – که آن خبیث لامذهب از بس به صورت ایشان زده بود، صورت او خرد شده بود – ما که نشسته بودیم، گفت: «شما برای چه نشسته‌اید؟» گفتم: «آقا ما نشسته‌ایم که نماز را با شما بخوانیم» گفت: «نماز من با وضوی جبیره است، نزدیک سه ربع طول می‌کشد» ما گفتیم: « یک ساعت هم طول بکشد ما نشسته‌ایم!»

ماجرای گفت‌و‌گوی آقای حق‌شناس و امام زمان(ع)

در مجلس یک جوانی بود، که ایشان از او پرسید تو اهل کجا هستی؟ گفت: «اهل همین دور و برها» - نگفت که اهل کجا هستم- گفت: «خوب تو چه می‌گویی بابا جان، ناهارت را خورده‌ای؟» گفت: «نه آقا! ما اول نماز می‌خوانیم بعد ناهار می‌خوریم.» گفت: «خوب برای چی آمدی؟» گفت: «ما برای نماز اول وقت آمدیم، و[نماز اول وقت] از خصوصیات امام زمان صلوات الله و سلامه علیه است.» آشیخ محمد تقی هم از عاشقین امام زمان بود. گفت: «بارک الله! بگو ببینم مولای من چه فرمود؟» گفت: «آقا من مجاز نیستم همه را عرض کنم.» ایشان گفت: «هر چه فرموده است[و می‌توانی بگوئی] بگو!» گفت: «‌مولای شما و من فرمودند که: «نمازت را باید در اول وقت بخوانی و جماعت را ترک نکنی» آقاشیخ محمد تقی[این حرف‌ها را می‌شنید، و  گریه‌ می‌کرد، چون عرض کردم عاشق امام زمان بود.

گفت: «مولای من دیگر چه فرمود؟» گفت: «دومی را می‌گویم، و از گفتن بقیّه معذورم؛ فرمودند:‌‌ «نوافلی که می‌خوانی در صدد نباش که مثلاً این یازده رکعت -نماز شفع و وتر با آن هشت رکعت- تمام بشود؛ اینها را خوب بخوان، با توجّه بخوان، در کیفیّت نماز سعی بکن نه در کمّیّت» حالا هم من دیدم همه جا نماز جماعت را خوانده‌اند، آمدیم خدمت شما.

دعای سید بحرینی برای دیدن امام زمان

در این جا ایشان کوشیده است معلوم نشود که آن جوان که توفیق یافته است به محضر امام مشرف شود، خود ایشان هستند، او را با عنوان مبهم جوانی نام می‌برند؛ اما جمله ‌پایانی حکایت نشان می‌دهد که او همان خود ایشان بوده است، و این سفارش یکی از دستوراتی بوده که در حادثۀ‌ای که کمی از آن را برای این بنده نقل فرمودند، داده شده است، و آن جریان هم یک خواب و رؤیا نبوده بلکه یک حضور بوده است. در جای دیگری از سخنان خودشان، به همین شکل مبهم و بدون نشانی از حادثۀ دیگری سخن  گفته‌اند: «یک دعایی است که سید بحرینی رحمه‌الله نقل می‌کند که هر کس چهل روز، بعد از هر نماز واجب ‌بخواند امام زمان صلوات الله و سلامه علیه را می‌بیند یک کسی این دعا راخواند، و چهل روز گذشت. می‌گفت: به من گفتند: مؤدب بایست «ولی‌امر» در کنار توست. ای خدای عزیز! تا یقین هم نباشد نمی‌دهند. گفت: هر چه خواستم روی مبارکش را نگاه کنم، نتوانستم مثل آفتاب بود.

آفتاب را می‌توانی نگاه کنی؟ نه اشعۀ آفتاب را، با این چشم غیر مسلح نمی‌شود دید.  تمام در و دیوار و زمین و درختها، تمام: اَللهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ و آلِ مُحَمَّدٍ می‌گفتند. به قدر یک دقیقه بیشتر طول نکشید. اینکه گفته‌اند: اگر کسی گفت: امام زمان را دیده‌ام تکذیبش کنید، برای این است که هر کسی ادعای نیابت و این گونه مقامات را نکند، والا اولیای حق هستند... می‌گفت: یک دقیقه طول کشید؛ اما هر چه که خواستم رویم را بسوی ایشان بگردانم، نتوانستم. فقط گفتند: با ادب بایست که در سمت چپت ولی کائنات است.»

3 توصیه اصلی آیت‌الله حق‌شناس

در هر صورت: توصیۀ اول، نماز به جماعت در اول وقت بود. توصیۀ دوم، نماز شب بود که علاوه بر اصل نماز، توصیه‌های دیگری هم به همراه داشت. وتوصیۀ سوم، پیگیری وجدیت در درس و بحث بود.

ایشان در این سه مورد همانند یک امر واجب عمل می کرد، ومی کوشید هیچ کدام از این ها را تا می تواند ترک نکند.

 سخن گفتن آیت‌الله حق‌شناس با نماز اول وقت

 تا وقتی ایشان از پا نیافتاده وزمین گیر ‌نشده بودند، نمازشان در سه وقت به جماعت بود. تا می‌توانستند در مسجد به جماعت می‌آمدند، و اگر به دلیلی این امکان وجود نداشت، یا در مسافرت بودند، نماز جماعت ترک نمی‌شد. ایشان به مناسبت نماز اول وقت حادثه‌ای را نقل می‌کردند: «من یک کرامت از نماز برای شما بگویم: یک وقتی در زیارت مشهد به مسافرخانه رفته بودم، اتفاقاً آن اتاقی که من گرفته بودم حمام هم داشت. یکی از روزها وقتی می‌خواستم برای زیارت امام هشتم علیه الصلاة والسلام وبه جای آوردن آن نمازی که قطب راوندی برای برآورده شدن حوائج شخصی می‌فرماید، حرکت کنم، خوب باید غسل کنم. البته بنده غفلت کردم که ساعت هشت صبح تا پنج بعد از ظهر، آب قطع می‌شود.

وقتی وارد حمام شدم و صابون زدم در زیر دوش که انسان وقتی باز می‌کند یک ته مانده ‌‌آبی دارد، آن مقدار آب آمد و قطع شد، یک وقت من متوجه شدم که آب به کلی قطع است؛ ولی تمام توجهم به جای دیگر رفت. گفتم: ای نماز اول وقت! تو که می‌دانی من می‌خواهم بروم بالای سر مبارک، آن دو رکعت نماز را بخوانم، و به علاوه خودم را برای نماز اول وقت مهیا بکنم. آخر می‌دانید نماز اول وقت، به آدمی که از نماز مراقبت کند، می‌گوید: «حَفَظتَنِی حَفَظَکَ الله» مرا حفظ کردی خدا تو را حفظ کند، اما اگر تو مرا ضایع بکنی خدا تو را ضایع می کند. پس نماز اول وقت با شما صحبت می‌کند.

خدا شاهد است آب فراوان آمد. خودم را تطهیر کردم، غسل کردم، کاملا مهیا شدم و گفتم: امروز بروم و یک تشکر از صاحب مسافرخانه بکنم. رفتم پایین و سلام کردم، گفتم من از شما تشکر می‌کنم امروز آب قطع نشد، و به نظرم تا ظهر ادامه دارد. گفت: آقا امروز آب از ساعت هفت قطع است. گفتم: نه! آب آمد. گفت: اختیار دارید، نکند می‌خواهید ما را دست بیاندازید. آقای میرزا شما که هیچ وقت شوخی نمی‌کنید. اینجا آب از هفت صبح قطع است. بنده یک مرتبه متوجه شدم مطلب از چه قرار است».

آقای حق‌شناس فرمود: شما رابرای نماز جماعت بیدار می کنم

مطلب جالبی یکی از دوستان نقل می‌کرد که هم موثق است، و هم در آن روزگار به ایشان نزدیک بود. می‌گفت: حاج آقا مرا خواست و فرمود: حاج خانم(ره)به منزل یکی از فرزندان رفته است؛ بنابراین من نماز جماعت را در خانه از دست داده‌ام. تو صبح‌ها باید به منزل ما بیائی تا نماز را با هم بخوانیم. تابستان بود که شب‌ها کوتاه و اذان قریب به ساعت سه است. من گفتم: برای من مشکل است، و می‌ترسم نتوانم آن وقت بیدار بشوم. ایشان فرمود: من بیدارت می‌کنم. من فکر کردم ایشان به من تلفن خواهند کرد؛ لذا تلفن را به کنار خودم آوردم که تا زنگ می‌زند بردارم، و ایشان پشت گوشی معطل نشوند.

می‌گفت: خانه ما در خیابان غیاثی(شهید سعیدی کنونی) و کمی دور بود؛ من بایستی با دوچرخه می‌آمدم. فردا صبح ساعت دو و نیم زنگ در به صدا در آمد، و مرا بیدار کرد. در را باز کردم کسی نبود. وضو گرفته سوار دوچرخه شدم، و نزدیک اذان به کنار در منزل حاج آقای ‌حق‌شناس رسیدم؛ در باز بود و بساط نماز وسط حیاط پهن شده بود. از آن به بعد هر روز ساعت دو ونیم زنگ در به صدا در می‌آمد و مرا بیدار می‌کرد. چند روز که گذشت، مادرم پرسید: صبح‌های زود بیدار می‌شوی به در خانه می‌روی. چه کاری داری؟ گفتم: شما صدای زنگ در را نمی‌شنوی؟ ایشان گفت: نه تو خواب می‌بینی!! البته بنده از همۀ این جریانات حساس نمی‌شدم و دقیقاً نمی‌فهمیدم چه شده است، تا این که بعدها حاج آقا در لفافه به من فرمود: من تو را بیدار می‌کردم.


یکی از دوستان نقل می‌کرد: یک روز یا شب که احتمال بیشتر می‌داد که شب و بعد از نماز مغرب و عشا بوده، به در منزل ایشان رفته بودم. در زدم و وارد شده و در اطاق به خدمت رسیدم. ایشان روی صندلی نشسته بود. من که وارد شدم سلام کردم و نشستم. جواب فرمود، و یک مرتبه حالش متغیر شد، و بلند بلند شروع به گریه کرد. رنگ صورت به طور غریبی عوض شده بود. گریه‌، گریه‌ای بی‌قرار بود. مثل کسی بود که همه ‌چیز خود را از دست داده باشد. بعداز  مدتی که آرام شد، فرمود: می‌دانی برای چه گریه کردم؟گفتم: نخیر! فرمود: تابستان آمده و شب‌ها کوتاه شده است. دیگر چیزی نفرمود؛ ولی باز هم شروع به گریه کرد. با این سخن معلوم شد که از کوتاهی مدت بیداری شب غصه دارند.

تا وقتی به حال و هوش بودند ممکن نبود نمازشب را ترک کنند، و هیچ نوع بیماری و بد حالی باعث نمی‌شد که سحر ‌و تهجّد ایشان تعطیل شود. پزشک مخصوص ایشان  می‌گوید:«اگر به عنوان یک پزشگ بخواهم از ویژگی‌های آیت الله حق‌شناس بگویم باید به یکی از اموری که برای ایشان ملکه شده بود، اشاره کنم. چندین بار وقتی حال آیت‌الله حق‌شناس وخیم بود، من در نزد ایشان تا صبح مانده‌ام در آن حالت نیم ساعت یا گاهی یک ربع مانده به اذان صبح بلند می‌شدند و نماز شب را به جا می‌آوردند.

قرائت قرآن

یکی از وابستگان بسیار نزدیک ایشان در مورد قرائت قران می‌گوید: «نه تنها ایشان بلکه همه ‌اعضای خانواده به تبعیت از پدر هر روز  به طور منظم، به خواندن مقداری از قرآن می‌پرداختند. مسلماً این برنامه  تلاوت در ماه مبارک رمضان بیشتر می‌شد.

آیت‌الله طوری در خانواده رفتار کرده بودند که همه ‌ما با تمام وجود دوست داشتیم در اعمال و رفتار از ایشان پیروی کنیم. خیلی وقت‌ها پیش می‌آمد که فردی برای ملاقات با ایشان که مشغول تلاوت قرآن بودند وارد خانه می‌شد، ایشان با دست به فرد تازه وارد اشاره می‌کردند که او هم مشغول تلاوت قرآن شود. بعد از آن که تلاوتشان به اتمام می‌رسید با او هم صحبت می‌شدند.»

«ایشان سوره ی«یس» را یکبار بعد از نماز صبح و یکبار هم شب‌ها قبل از خواب می‌خواندند. علاقۀ خاصی به این سوره داشتند، و دیگران را بسیار به خواندن این سوره سفارش می‌کردند،» و بر اساس روایات می‌فرمودند: هر کس هر روز سوره ‌‌یس را بخواند خدای تبارک و تعالی خود قبض روح او را به عهده می‌گیرد.

خود این بنده درسال 1370 در معیّت ایشان به عمره مشرف بودم. یادم هست در مکه مکرمه هر روز صبح بعد از اذان در اطاقشان به خدمتشان می‌رسیدیم، تا نماز صبح را به امامت  ایشان بخوانیم. وارد اطاق که می‌شدیم ایشان که نماز شب و کارهای دیگرشان را انجام داده بودند، مشغول تلاوت قرآن بودند، وقتی ما وارد می‌شدیم، و سلام می‌کردیم به آرامی سر بلند کرده و به ما جواب می‌فرمودند.

5 چیزی که دل را منور می کند

 حتی به دوستان توصیه‌ مطالعه ‌کتاب تفسیر داشتند. می‌فرمودند: «پنج چیز است که قلب شما و دل شما را منور می‌کند: اول قرائت قرآن است که آن حجابها و زنگها را از روی قلب برمی‌دارد، خصوصاً اگر انسان با تدبّر بخواند. این همه تفسیر نوشته‌اند، شما تفاسیر را مطالعه بکنید، و ببینید کدام یک با ذوق شما موافقت می‌کند،آن را انتخاب کنید. تفسیر حضرت علامه طباطبایی(ره)، به درد نوع شما نمی‌خورد بابا جان من! آن مال اشخاص درس خوانده و منتهی است، شما از همین کلاس اول شروع کنید، یک تفاسیری هست، مثلاً تفسیر ملا فتح الله، که هم خلاصه دارد ... و هم مفصل، بگیرید، و مطالعه کنید،«أَفضَلُأَعمَالِأُمَّتِی قِرَاءَةُ القُرآن مَعَ التَّدَبُّر»:افضل اعمال امت من این است که قرآن را با تدبر بخوانند، این یک.»

درس وبحث

داستان درس و بحث‌های بعد از انقلاب آیت‌الله حق‌شناس داستان جالبی است. ایشان از قبل از پیروزی انقلاب تولیت مدرسه ‌ سپهسالار قدیم را به عهده داشتند. مرحوم آیت‌الله میرزا مهدی حائری یزدی(ره) [تولیت قبلی] چون در خارج کشور وظایفی داشتند و ایشان را شایسته ‌‌‌این وظیفه دیده بودند، تولیت را به ایشان واگذار می‌کنند. در وقفنامه مدرسه آمده بود: کسی تولیت مدرسه را در دست‌ داشته باشد که جامع منقول و ناظر در معقول باشد. خود این بنده بخش بزرگی از درس جلد اول کفایه و مقداری خارج مکاسب را درهمین مدرسه از محضر ایشان استفاده کردم. اما ایشان بعد از انقلاب و هجوم جوانان علاقمند به مساجد و مدارس، به استقبال این جریان مبارک رفتند، و با این‌که سال‌ها دروس عالیه می‌گفتند، همه را رها کرده و به دروس ابتدائی پرداختند، و ایشان تعلیم کتاب‌هائی از قبیل صرف میر و جامع المقدمات تا حاشیه ملاعبدالله و معالم را برای جوانانی که خود جذب کرده و یا به مدرسه آمده بودند، به عهده گرفتند. الآن دوستان فاضلی هستند که از جامع‌المقدمات گرفته تا درس‌های بالاتر حتی کفایه را در محضر ایشان آموخته‌اند.

***

تا پزشکان ایشان را از مطالعه و تدریس منع اکید نکردند، درس و بحث ایشان ادامه داشت. آخرین درسی که می‌فرمودند درس کفایة‌الأصول آخوند خراسانی(ره) بود. دوستانی که در این درس شرکت می‌کردند طلبه‌های چیز فهم و‌ فاضل تهرانی بودند که همه امروزه مدرسان مقبول حوزه هستند.آن‌ها می‌گفتند: ما ابتدا به درس آقای اصطهباناتی در مدرسه مروی می‌رفتیم، بعد هم یک نوار درسی حوزوی را گوش می‌دادیم، آن وقت درس آیت الله حق‌شناس را می فهمیدیم.

 ازاین گذشته روزی به محضر ایشان رفته بودیم، چند تن از دوستان نیز بودند. ایشان به عنوان دلیلِ پا درد‌های بعدی خودشان می‌فرمودند: من وقتی مطالعه می‌کردم به طوری از اطراف منسلخ می‌شدم که گاهی از اوقات می‌دیدم شش ساعت گذشته که من بر روی دوپا به صورت دو زانو نشسته  و مشغول مطالعه بوده‌ام. خود این بنده به یاد دارم که ایشان در محل درس به  جمع ما می‌آمدند و ما مشغول مباحثه و درس بودیم، و ناگزیر سر وصدا داشتیم و ایشان همانطور دو زانو نشسته و بر روی کتابی مثل:‌»جواهر الکلام» چاپ سنگی، خم شده بودند شاید سه ساعت به یک صورت بدون این که تکانی بخورند به مطالعه مشغول بودند.

پدر و استاد

ایشان پسر وسط بودند و دو برادر بزرگتر و کوچکتر ایشان در وزارت امور خارجه مشغول کار بودند. قاعدتاً برای ایشان هم با آن تحصیلات هفتاد سال پیش که از مدرسه ی دارالفنون فارغ التحصیل شده بودند، بسیار ساده بود که در یک اداره دولتی کارمند شوند، و بعد هم به مقامات بالای آن اداره برسند. ایشان به صورت مشخص و مجزا راهش از آنها جدا شد. آنها کارمند دولت بودند، وایشان یک طلبه.

فکر می کنم آن چراغ روشنی که به ایشان داده بودند، در زندگی ایشان این تغییر بزرگ راایجاد کرد. اولین نشانه هایش پیدا کردن آن مربی بود. اگرکسی پای صحبت ایشان نشسته بود، مکرر می شنید که ایشان روی مساله استاد تاکید دارند، واین شعر را بارها می خواندند: شبان وادی ایمن گهی رسد به مراد - که چند سال به جان خدمت شعیب  کند

در هر زمینه ای اگر انسان بخواهد به جایی برسد به استاد نیاز دارد؛ به ویژه راه آدم شدن که صعب تراز صعب است، و خیلی احتمال دارد انسان اشتباه بکند، یا به یک جهل مرکب گرفتار باشد، و تا آخر عمر در آن اشتباه و جهل بماند، و به آن عمل کند، و یا حتی شیفته جهل خودش باشد. اگر انسان نخواهد، و خدا برایش نخواهد که در یک جهل مرکب گرفتار باشد، و همیشه در اشتباه زندگی کند، استاد کمک بزرگی است، در همه رشته ها. اگر شما می خواهید خط هم بنویسید، خط خوب استاد می خواهد. من حتی بیشتر از این عرض می کنم. اگر انسان می خواهد درست لباس بپوشد،یا حتی صحیح راه برود لباس پوشیدنی که در شبانه روز بارها آن را انجام می دهد،یا راه رفتنی که کار همیشگی آدم است. اگر از پدر ومادر یا معلم واردی آموخته باشد، بهتر لباس می پوشد، وصحیح راه می رود. البته اینها چیزهای کوچکی است، ومثال است؛ اما آن بخش های اصلی واساسی وحیاتی زندگی آدمی بیشتر از هر چیز به استاد مجتهد وراه رفتهی خبیر نیاز دارد.

 ایشان از همان اول به یک استاد راه رفته و زحمت کشیده برخورد کرده بود: مرحوم ثقة الاسلام شیخ محمد حسین زاهد. مرحوم آقا شیخ محمد حسین زاهد که یک زاهد واقعی بود و برای افراد بسیاری تا آخر عمراستاد بود و شاگردان فراوانی داشت. نقل شده که آن مرحوم  فرموده بودند: من پنج هزار نفر تربیت شده دارم. شاگردانی که بعضاً به مقامات رسیدند. در هر صورت آیت‌الله حق‌شناس بعد از مدتی قاعدتاً حدود یک یا دو سال از ایشان مستغنی شدند.

شیخ زاهد بی‌اندازه تارک هوی بود. آیت‌الله حق‌شناس ‌می‌فرمودند: من در بازار تهران با ایشان می‌آمدم که به مسجد آقا سید عزیز الله(ره) رسیدیم. خوب من می‌خواستم پشت سر ایشان نماز بخوانم؛ اما ایشان به من می‌گفت: داداش جون! برو این مسجد نماز بخوان. اصطلاح داداش جون تکیه کلام مرحوم زاهد(ره)بود. بعد دلیل آورده بودند: اینجا هم جمعیتش بیشتر است، و هم مسجد از  فضیلت بیشتر برخوردار است؛ چون مسجد بزرگ شهر است. او مرا که مرید نمازشان بودم، رد می‌کرد که بروم جای دیگر نماز بخوانم. من هم متوقف شده وکمی صبر کردم، و بعد با فاصله دنبال ایشان رفتم؛ چون می‌خواستم پشت سر ایشان نماز بخوانم.



برچسب ها: خاطرات آیت الله حق شناس، آیت الله جاودان، خاطرات طلبه ها، خاطرات قم، خاطرات آخوندی، تزکیه نفس، راه سیر و سلوک، عرفان، عرفان ناب، عرفان شیعی، شاگردان آیت الله حق شناس، مواعظ اخلاقی، دستور العمل اخلاقی،
[ دوشنبه 7 مرداد 1392 ] [ 03:00 ب.ظ ] [ محفل سائلین ]